Dojrzewanie

Cześć,

jeśli czytacie te słowa, to prawdopodobnie zaczęłyście dojrzewać. Poniżej znajdziecie kilka informacji o tym, jak będą zmieniać się Wasze ciało i psychika, czego się spodziewać i jak się do tego przygotować. Z dziewczynek staniecie się dziewczynami, a potem kobietami. Wydaje się, że to duża zmiana. To prawda. Ta strona została stworzona, aby Was wesprzeć rzetelną wiedzą i praktycznymi informacjami. Gotowe? Zaczynamy!

Ciało

Około 10 roku życia ciało zaczyna przygotowywać się do tego, aby rosnąć, wydłużać kości, rozciągać mięśnie. Mózg wysyła do różnych części ciała informację: „Zaczynamy proces dojrzewania!”. Przy czym u jednych dziewczynek proces ten rozpocznie się w wieku 10 lat, u innych w wieku 14 lat. Ważne, aby rozpoczął się do 15 roku życia. To daje Wam ważną informację, że organizm działa tak, jak powinien. Proces dojrzewania powinien skończyć się w przedziale między 18 a 21 rokiem życia.

Co się zmienia? Rosną kości, rozwijają się mięśnie, przybywa tkanki tłuszczowej. Skóra twarzy, szyi, czasem także ramion i pleców zaczyna się przetłuszczać, co często powoduje pojawienie się pryszczy. Częściej przetłuszczają się także włosy. Ciało zaczyna się bardziej pocić. Rosną piersi, byście w przyszłości, jeśli zdecydujecie się zostać mamami, mogły karmić dziecko mlekiem. Biodra robią się szersze, aby płód mógł, jak w kołysce, wygodnie się między nimi ułożyć. W różnych miejscach ciała pojawia się owłosienie: pod pachami, w okolicach intymnych, na nogach. Drobny meszek może urosnąć również nad górną wargą ust. Czasem pojedyncze włoski mogą także rosnąć wokół brodawek sutkowych i na palcach stóp. To zupełnie naturalne.

Rozwijają się zewnętrzne narządy płciowe. Pojawia się miesiączka, która oznacza, że jajniki (część wewnętrznych żeńskich narządów intymnych) zaczęły produkować komórki jajowe. Komórka przemieszcza się z jajnika, zazwyczaj raz z jednego, raz z drugiego, do jajowodów. Stamtąd, jeśli spotka plemnik i zostanie zapłodniona, zejdzie do macicy i zagnieździ się w jej ściance. Potem zacznie się dzielić i rozwijać, a w końcu przekształci się w płód, potem zaś w dziecko. Jeśli natomiast nie dojdzie do takiego spotkania i zapłodniona komórka jajowa nie zagnieździ się w ścianie macicy, następuje okres. Krew, która wydobywa się z macicy przez pochwę na zewnątrz, jest najczęściej szkarłatna lub czerwona. Czasem widać niteczki krwi, kiedy się myjemy. To wszystko jest naturalne. Podczas miesiączki używa się podpasek, tamponów lub, potem, kiedy będziecie starsze, kubeczków menstruacyjnych (więcej informacji o miesiączce znajdziecie w osobnym artykule).

Zmiany związane z tym, że organizm się rozwija, mogą powodować dyskomfort i niepewność. Można mieć wrażenie, że ciało żyje własnym życiem, a my niejako jesteśmy w nim uwięzione. Dlatego warto pamiętać, że każda dziewczynka rozwija się w swoim tempie. Zachęcam do tego, żeby przyglądać się swojemu ciału i ciałom innych dziewczyn i kobiet. Zobacz: wszystkie ciała mimo tego, że są do siebie podobne, są także inne. Różnimy się wzrostem, grubością kości, ilością tkanki tłuszczowej, budową ciała, wielkością piersi i ud. To niezwykłe, że każde ciało jest jedyne w swoim rodzaju. To bardzo ważne, by lubić je takie, jakie jest.

Jak mądrze dbać o swoje ciało? Superważne jest wysypianie się. Minimum 9 godzin snu jest jak najbardziej wskazane. Ale w okresie dojrzewania bywa, że potrzebujemy go więcej. Ruch, spacery, taniec, uprawianie sportu wpływają na dobre samopoczucie, a także na Waszą sprawność i wydolność. Zdrowe jedzenie – a więc owoce, warzywa, kasze, ryże, nabiał, ryby – jest istotne dla zbilansowanej diety i oddziałuje na to, w jakim jesteście nastroju i jak dobrze czujecie się w swoim ciele. Jeśli jesteście wegankami, skonsultujcie z lekarzem, czym zastąpić nabiał i ryby, aby uniknąć anemii. Ograniczajcie ilość zjadanych słodyczy i gazowanych, słodkich napojów, które pijecie – jest w nich stanowczo za dużo cukru. Może to brzmi jak banał, ale, prawdę mówiąc, przepis na zdrowie jest dość prosty. Trudniejsze bywa konsekwentne stosowanie się do tych zaleceń.

Powyższy opis jest bardzo ogólny, ale pozwala mieć wyobrażenie o tym, jak wygląda proces dojrzewania. Oczywiście wszystko rozciąga się w czasie, na przestrzeni kilku lat.

 

Emocje i uczucia

Podczas dojrzewania zmienia się także psychika. Dziewczynki zaczynają myśleć o innych sprawach niż wtedy, kiedy były dziećmi. Zaczynają większą wagę przykładać do wyglądu, urody, stylu ubierania się. Zmieniają lub rozwijają zainteresowania, w większym stopniu niż wcześniej przywiązują wagę do tego, co mówią i myślą o nich koledzy i koleżanki. Zaczynają być bardziej samodzielne i niezależne, wyrabiają sobie własne opinie, myślą o pierwszych związkach i snują plany na przyszłość.

Dojrzewając, można mieć poczucie, że znajdujemy się na emocjonalnej huśtawce. Raz czujemy się superfajnie, innym razem wydaje się nam, że gorzej już być nie może. Zmienność nastrojów jest typowa dla tego okresu w życiu. Hormony, które odpowiadają za dojrzewanie, potrafią nieźle namieszać w głowie. Bardzo emocjonalnie można przeżywać przyjaźnie i kłótnie z przyjaciółmi, relacje z rodzicami, szczególnie kiedy koniecznie ma się potrzebę, by wyrazić swoje zdanie, zrobić inaczej, niż nam mówią, pokazać swoją siłę i niezależność.

Bardzo ważni stają się koledzy i koleżanki. Pewnie zauważyłyście, że to, co o Was myślą i mówią, zaczyna się liczyć na równi z opinią rodziców czy rodziny, a czasem nawet bardziej. Wspólne zainteresowania, spędzanie wolnego czasu razem, wyjazdy, szkoła – to przestrzenie, w których żyjecie na co dzień. Tam właśnie rozwijacie umiejętności współżycia z innymi. Dobre relacje z rówieśnikami powodują, że chce się rano wstawać do szkoły, uczyć, podejmować wyzwania. Relacje oparte na niepewności, braku zaufania, a czasem wrogości powodują z kolei, że trudno zebrać się do szkoły, skupić się na nauce, być pewną siebie. Dlatego warto zastanowić się, z jakimi osobami chciałybyście się przyjaźnić. W czyim towarzystwie czujecie się swobodnie? Kiedy czujecie się lubiane i akceptowane? Co powoduje, że komuś ufacie, że możecie bez obaw powierzyć mu swoje tajemnice? Kto Was wspiera i dodaje Wam otuchy? Na kogo możecie liczyć w trudnych sytuacjach? Odpowiedzi na takie pytania to wskazówki, które powinny Wam pomóc znaleźć osoby warte Waszej przyjaźni.

W okresie dorastania silniej niż wcześniej pojawia zainteresowanie płcią przeciwną lub tą samą. Mogą podobać Wam się chłopcy lub dziewczyny. Chęć podobania się drugiej osobie, potrzeba spędzania z nią czasu i poczucie, że uczucia te są odwzajemniane, stają się bardzo ważne. Jeśli ktoś poprosi Was o chodzenie albo Wy będziecie chciały poprosić kogoś o chodzenie, zastanówcie się – po co to robicie? Czy z sympatii dla drugiej osoby? Z powodu chęci spędzania z nią czasu? A może z ciekawości?

Pamiętajcie, że relacje z drugą osobą zawsze opierają się na uczuciach, a te łatwo zranić.

Jak sobie radzić z trudami dojrzewania?

To pytanie często zadajemy młodzieży, z którą prowadzimy zajęcia dotyczące edukacji seksualnej. Zobaczcie, co zaproponowały i zaproponowali:

  • rysować,
  • uprawiać sport,
  • czytać książki, np. przygody Harry’ego Pottera, Sherlocka Holmesa, „Małe kobietki”; można tu dodać także: „Ada, to wypada”, „Damy, dziewuchy, dziewczyny…”, „Pasztety, do boju!”, „Przyjaciel z szafy”,
  • oglądać filmy, np. „Forrest Gump”, „Zielona mila”, „Nietykalni”; polecamy także: „Spirited Away: W krainie Bogów”, „Mój przyjaciel Totoro”, „Ruchomy zamek Hauru”, „Dziewczyna z marzeniami”, „Mała miss”,
  • oglądać seriale: „M jak miłość”, „Rick i Morty”, „Sherlock”; nasze propozycje: „Ania, nie Anna”, „Atypowy”,
  • rozmawiać: z przyjaciółmi, rodzeństwem, krewnymi, dziadkami; warto rozpatrzyć także kandydaturę rodziców 😉 (tak tylko podpowiadam),
  • w trudnych sytuacjach lub z trudnymi pytaniami można zadzwonić na infolinię telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111
  • albo napisać do nas na czacie.

Anna Jurek
– edukatorka seksualna w fundacji SPUNK, fanka filozofowania z dziećmi, autorka „Projektu wzmacniającego dla dziewczynek Mamy Moc!”,
który z radością realizuje z dziewczynkami z Łodzi i Bełchatowa, opiekunka psa Leosia, trenuje boks i krav magę.

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola oznaczone * są wymagane.